Ubezpieczenie przedsiębiorcy

Specyfika składek, które są pobierane od ludzi prowadzących działalność gospodarczą związana jest z tym, iż podstawę ich kształtuje się w kwocie jednorodnej, niezależnej od faktycznych wartości przychodów uzyskiwanych przez przedsiębiorców. Składki obliczane są jako udziały procentowe od zadeklarowanej wcześniej przez przedsiębiorców kwoty podstawowej. Kwota ta nie może być jednak niższa niż 60 procent prognozowanego średniego wynagrodzenia miesięcznego przyjmowanego do ustalania kwot ograniczania rocznych podstaw wymiaru składek.

W trakcie pierwszych dwóch lat kalendarzowych od dnia zainicjowania wykonywania działalności gospodarczej podstawa ta stanowi zadeklarowaną kwotę, nie niższą od 30 procent kwoty wynagrodzenia minimalnego. Wysokość procentowa składek została przedstawiona w zamieszczonej niżej tabeli.

Wysokość procentowa składek ZUS przedsiębiorcy

Składka

Procentowa wysokość (w %)

Rentowa

8

Emerytalna

19, 52

Chorobowa

2, 45

Wypadkowa

1, 93

Zdrowotna

9

Fundusz Pracy

2, 45

W odniesieniu do prowadzenia wielu rozmaitych rodzajów działalności gospodarczej albo też prowadzenia działalności gospodarczej z wieloma różnorodnymi przedmiotami PKD – pojawia się podstawa do optymalizacji powyższych składek i do płacenia ich wyłącznie z jednego tytułu prawnego. Wszystkie takie osoby opłacają, więc składki ubezpieczeniowe od wskazanych przez siebie dobrowolnych podstaw ich obliczeń.

Osoby takie mają także pewną dowolność w zakresie rodzaju płaconych składek ubezpieczeniowych. Dowolność powyższa dotyczy składki chorobowej. W sytuacji początkowych 24 miesięcy prowadzenia danej działalności przedsiębiorcy mogą również przyjmować niższe podstawy składek na ubezpieczenie emerytalne oraz rentowe.

Za miesiące, w których doszło do (odpowiednio) objęcia ubezpieczeniami emerytalnymi oraz rentowymi albo ich ustania oraz jeśli trwały one przez tylko część danego miesiąca, kwoty najniższej podstawy wymierzania składek zmniejsza się w sposób proporcjonalny, dzieląc je przez liczby dni kalendarzowych z tego miesiąca oraz mnożąc poprzez liczbę dni, kiedy przedsiębiorca podlegania konkretnemu ubezpieczeniu. Taką samą zasadę wykorzystuje się w odniesieniu do pobierania przez niecały miesiąc zasiłków (na przykład w momencie choroby).

W kontekście składek zdrowotnych płacona przez przedsiębiorcę składka jest miesięczna oraz niepodzielna. Znaczenia nie ma tu fakt, czy podatnicy rozpoczynają działalność gospodarczą w trakcie konkretnego miesiąca. Przedsiębiorcy zmuszeni są do zapłacenia składki w całości za dany miesiąc.

Uprawnienia do obniżenia składek ZUS – owskich nie posiadają tacy podatnicy, którzy:

 

  • Prowadzą albo w trakcie ostatnich 60 miesięcy przed datą rozpoczęcia wykonywania konkretnej działalności gospodarczej prowadzili już pozarolniczą działalność gospodarczą;
  • Wykonują określoną działalność gospodarczą na rzecz byłych pracodawców, na rzecz których przed datą rozpoczęcia nowej działalności gospodarczej w bieżącym bądź w poprzednim kalendarzowym roku wykonywali w zakresie stosunku pracy albo spółdzielczego stosunku pracy różne czynności, jakie wchodzą w zakres podejmowanej działalności gospodarczej.

Jednak nic nie przeszkadza temu, aby z ewentualnej ulgi przedsiębiorcy ci skorzystali przy wykorzystywaniu wypowiedzenia, które zmienia warunki pracy oraz płacy. W miejsce aktualnej umowy o pracę podatnicy ci zobowiązują się świadczyć określoną pracę w ograniczonych wymiarach czasu pracy (przykładowo 1 / 10, albo 1 / 40 etatu). W pozostałych zakresach – przejmują zobowiązania prowadząc swoją działalność gospodarczą. Należy w tym wypadku jednak zadbać o to, by warunki świadczenia powyższej umowy w obszarze działalności gospodarczej były różne od wykonywanych w zakresie umowy o pracę (przykładowo nie ograniczały czasów pracy pracowników, podległości kompetencyjnej). Kontynuacje zatrudnienia pozwalają zatem na skorzystanie z obniżonych składek ubezpieczeniowych, nawet przy takich samych zakresach prowadzonych usług, jakie są wykonywane oraz były poprzednio wykonywane w ramach umów o pracę.

Wysokość kwotowa składek ubezpieczeniowych w poszczególnych latach ulega stałemu podwyższeniu. Tak było między innymi w roku 2012, kiedy to koszty podwyższenia składki dotyczyły przedsiębiorców, ponieważ podwyższona została zarówno składka wypadkowa, jak także podwyżką objęte zostały składki rentowe po stronie finansowanej przez przedsiębiorców. Aktualne kwoty składek ubezpieczeniowych opłacanych przez przedsiębiorców przedstawiono w poniżej tabeli.

Wysokość minimalnych składek ubezpieczeniowych płaconych przez przedsiębiorców (na dzień 31.12.2013 roku)

Składka

Pierwsze 2 lata prowadzenia działalności (ZUS ulgowy)

Normalna działalność gospodarcza

Ubezpieczenie emerytalne

93, 70 złotych

434, 87 złotych

Ubezpieczenie rentowe

38, 40 złotych

178, 22 złotych

Ubezpieczenie chorobowe

11, 76 złotych

54, 58 złotych

Ubezpieczenie wypadkowe

9, 26 złotych

43 złotych

Fundusz pracy

X

54, 58 złotych

Ubezpieczenie zdrowotne

261, 73 złotych

Wahania co do wysokości składki wypadkowej uzależnione są od tego, do której grupy ryzyka zakwalifikowany jest konkretny przedsiębiorca. Stopy procentowe składek na ubezpieczenie wypadkowe dla ich płatników zgłaszających do ubezpieczenia wypadkowego poniżej 10 ubezpieczonych wynoszą 50 procent najwyższych stóp procentowych ustalonych na konkretny rok składkowy dla danej grupy działalności gospodarczej. W chwili obecnej składka powyższa ustalana jest na wysokości 1, 93 procent.

Ubezpieczenie wypadkowe

Stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe przewidziana dla płatników składek zgłaszających do tego ubezpieczenia co najmniej dziesięciu ubezpieczonych ustalona została przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako iloczyn stóp procentowych składek na to ubezpieczenie dla określonej dla grupy działalności gospodarczej, do której płatnik składek należy oraz wskaźników korygujących ustalonych dla płatników składek.

Liczba ubezpieczonych jest ustala z kolei jako iloraz sumy osób ubezpieczonych podlegających konkretnemu ubezpieczeniu wypadkowemu w trakcie poszczególnych miesięcy z poprzedniego roku kalendarzowego oraz liczby miesięcy, poprzez które płatnicy składek byli w poprzednim roku kalendarzowym zgłoszeni w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych minimum jeden dzień. Jeśli płatnik składek ubezpieczeniowych zgłaszany jest w ZUS w okresie od 1 stycznia konkretnego roku do 31 marca roku następnego, liczbę ubezpieczonych ustala się na podstawie liczby ubezpieczonych, którzy podlegają zgłoszeniu do danego ubezpieczenia wypadkowego w tym miesiącu kalendarzowym, od jakiego płatnik składek zgłoszony był w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Z wyniku opłacania powyższego rodzaju ubezpieczenia można nabyć uprawnienie do odszkodowania z racji wypadku przy wykonywaniu pracy albo w drodze do / z pracy.

Ubezpieczenie chorobowe

Istotą i regułą ubezpieczenia o charakterze chorobowym jest możliwość wypłacania zasiłków chorobowych albo macierzyńskich. Brak dokonania opłaty składki przez przedsiębiorców w ustalonym terminie może spowodować nie tylko sankcje o charakterze odsetkowym, lecz również pozbawienie uprawnienia do pobierania zasiłku. Po utraceniu tego prawa ubezpieczeni muszą kolejny raz dokonać ubezpieczenia oraz odczekać wymagany okres czasu, aby pozyskać ponownie prawo do konkretnego zasiłku.

Ubezpieczenie zdrowowtne

Za istotę ubezpieczenia zdrowotnego należy uznać możliwość skorzystania z bezpłatnej służby zdrowia (państwowej). Składki są obowiązkowe, a to oznacza, iż nie można z nich zrezygnować, przykładowo na rzecz niepublicznej opieki medycznej. Podatnicy mogą oczywiście, na własny koszt, dodatkowo wykupywać pakiety prywatne, co jednak nie zwalnia ich z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Ubezpieczenie rentowe

Ubezpieczenie o charakterze rentowym uprawnia osoby ubezpieczone do otrzymywania renty z tytułu ograniczenia albo braku zdolności do podejmowania pracy zawodowej.

Ustalanie wymiaru składek

Składki ubezpieczeniowe nie dość, iż pobierane są w różnych stopach procentowych, to ich wymiary ustalane się od różnych kwot (różnych podstaw). Ważne jest jednak to, że od dnia 1 stycznia 2009 roku składki te ustala się w sposób roczny, a nie kwartalny. Stanowi to znaczne udogodnienie dla przedsiębiorcy. Trzeba jednak zapamiętać w tym miejscu, że czymś innym są składki za konkretny miesiąc należne, a czymś innym ustalone w danym miesiącu. Oznacza to, iż w styczniu, podczas płacenia za miesiąc grudzień poprzedniego roku trzeba dokonać zapłaty składki o wysokości odpowiedniej dla roku poprzedniego.

Składka płacona na Fundusz Pracy ustalana jest od identycznej podstawy, co składka w kontekście ubezpieczenia emerytalnego i rentowego. Podstawa powyższa jest niższa, kiedy konkretny przedsiębiorca korzysta z tak zwanej ulgi w ZUS. W związku z tym obniża on podstawę posiadanego ubezpieczenia emerytalnego oraz rentowego.

Składki na ubezpieczenie emerytalne oraz rentowe ustalane są od podstaw, których wysokość jest ustalana przez samego przedsiębiorcę. Deklaruje on, od jakiej to podstawy opłacał będzie te składki. Zadeklarowana kwota nie może jednak być mniejsza od 60 procent prognozowanego średniego wynagrodzenia miesięcznego przyjmowanego do ustalania kwot ograniczania rocznej podstawy wymiarów za konkretny rok. Składki te są ustalane rocznie, więc w nowej wysokości obowiązują od 1 stycznia do 31 grudnia poszczególnych. Podstawy dla składek emerytalnych i rentowych nie mogą jednak być wyższe od kwot odpowiadających trzydziestokrotności prognozowanego średniego wynagrodzenia miesięcznego w narodowej gospodarce na konkretny rok kalendarzowy. Poziom ten określony jest w ustawie budżetowej, a także ustawie o prowizorium budżetowym albo ich projektach, jeśli odpowiednie przepisy nie zostały w terminie uchwalone. Jeśli brakuje podstaw do ustalania prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia za jeden miesiąc w gospodarce narodowej, to wynagrodzenie ustala się w oparciu o przeciętne miesięczne wynagrodzenie z trzeciego kwartału poprzedniego roku.

W sytuacji przedsiębiorcy, który korzysta z ulgi w ZUS przez początkowe 24 miesiące prowadzonej działalności gospodarczej podstawę składek wynosi kwota, która jest nie niższa od 30 procent minimalnego wynagrodzenia w kraju. Podstawa jednak może być wyższa aniżeli ta kwota (określa to sam ubezpieczony). Górne granice pozostają zachowane w tej samej wielkości co wskazana już powyżej trzydziestokrotność prognozowanego średniego wynagrodzenia w narodowej gospodarce.

Składka na ubezpieczenie o charakterze chorobowym i wypadkowym jest opłacana od takiej samej podstawy, jaką stosuje się podczas ubezpieczenia emerytalnego oraz rentowego. Obowiązuje jednak jej inna wielkość górnego ograniczenia. Składka ta nie może przekroczyć miesięcznie 250 procent średniego miesięcznego wynagrodzenia w kwartale poprzednim. Kwotę powyższą ustala się w sposób miesięczny rozpoczynając od trzeciego miesiąca w danym kwartale kalendarzowym na czas trzech miesięcy w oparciu o przeciętne wynagrodzenie z poprzedniego kwartału, ogłaszane dla celów o charakterze emerytalnym.

Podstawa dla ustalania składki zdrowotnej to 75 procent kwoty średniego miesięcznego wynagrodzenia w obszarze przedsiębiorstw z kwartału czwartego roku poprzedniego, razem z wypłatami z zysków, ogłaszanego przez Prezesa GUS w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. Składki w nowych wysokościach obowiązują od 1 stycznia do 31 grudnia konkretnego roku kalendarzowego.

Składki a koszty uzyskania przychodu

Przedsiębiorcy posiadają możliwość rozliczenia w kosztach pozyskania przychodów z prowadzonej działalności zarówno własnych składek, jak również składek, które są opłacane za osoby współpracujące i składek ludzi zatrudnionych w oparciu o umowy cywilnoprawne lub umowy o pracę. Ich wysokości zostały przedstawione w poniższym zestawieniu tabelarycznym.

Wysokość kosztów uzyskania przychodów odliczana przez przedsiębiorców

Podstawa składek ubezpieczeniowych

Finansowane przez przedsiębiorcę

Finansowane przez zatrudnionego a opłacane przez przedsiębiorcę

Prowadzenie działalności gospodarczej

TAK

Brak

Umowa o pracę

Część: rentowa – 6, 5 %; emerytalna – 9, 76 %; wypadkowa – 100 %

Część: rentowa – 2, 5 %; emerytalna – 9, 76 %; wypadkowa – 100 %

Umowa o dzieło

Brak

Brak

Umowa zlecenie

Część: rentowa – 6, 5 %; emerytalna – 9, 76 %; wypadkowa – 100 %

Część: rentowa – 2, 5 %; emerytalna – 9, 76 %; wypadkowa – 100 %

Praca nakładcza

Część: rentowa – 6, 5 %; emerytalna – 9, 76 %; wypadkowa – 100 %

Część: rentowa – 2, 5 %; emerytalna – 9, 76 %; wypadkowa – 100 %

Współpraca

TAK

Brak

Płacenie składek za osoby trzecie (na przykład za pracowników, zleceniobiorców) odróżnić należy od finansowania tych składek. Jeśli przedsiębiorcy opłacają składki za osoby trzecie – to potrącają je z kwoty wynagrodzenia brutto. W sytuacji natomiast sfinansowania składki, to wynagrodzenie brutto pozostaje / nie jest zmieniane. Składki ubezpieczeniowe płacone na własne ubezpieczenie społeczne, bądź za osoby współpracujące można w sposób alternatywny:

  • Odliczyć od dochodów;
  • Rozliczyć w kosztach.

Dokonywanie odliczeń może być przeprowadzone już podczas roku podatkowego, pomniejszając dochody w miesięcznych podatkowych rozliczeniach (wówczas nie trzeba składek ubezpieczeniowych wskazywać w KPiR albo rejestrach), bądź również na koniec roku podatkowego, w rocznym rozliczeniu. Alternatywnie można dokonać ich rozliczenia w kosztach uzyskania przychodów przez firmę. Obowiązuje w tym przypadku zasada kasowości (czyli rozliczania składek w terminie wystawienia dowodów księgowych, będących podstawą ich księgowania). W odniesieniu do osoby współpracującej to do kosztów pozyskania przychodów nie można zaliczać kosztów pracy powyższej osoby, jednak należy pamiętać, iż za koszty pracy nie są uznawane składki ZUS opłacane za współpracujących ludzi.

Rozliczenie w kosztach składek ubezpieczeniowych zapłaconych za podległych pracowników, zaś sfinansowanych przez płatników składek odbywać się może w zależności od faktu, czy składka została opłacona terminowo czy też nie. W momencie terminowego zapłacenia składki, może ona stanowić koszt po stronie przedsiębiorcy w okresie, za jaki jest należne wynagrodzenie. Ich nieterminowe opłacenie powoduje natomiast zastosowanie zasady kasowości. W odniesieniu do pozostałych zatrudnionych składki sfinansowane przez płatników – przedsiębiorców rozliczyć należy w kosztach w terminie wystawiania dokumentów księgowych będących podstawą do ich rozliczania.

Natomiast w odniesieniu do składek zdrowotnych jest możliwe wyłącznie odliczenie składek od podatków. Przedsiębiorcy nie rozliczają ich w kosztach o charakterze podatkowym. Wynika to z tego, iż za pracowników oraz innych zatrudnionych pracodawcy wyłącznie opłacają, nie zaś finansują składki na ubezpieczenie zdrowotne. W tej sytuacji podatnicy do kosztów zaliczają kwoty brutto wynagrodzenia. W efekcie także opłacaną z sumy brutto składkę pracowników rozlicza się w kosztach (w sposób pośredni).

Opłacanie składek oraz konsekwencje za opóźnienia lub brak wpłat

Składki do organów ubezpieczeniowych trzeba regulować w sposób terminowy. W kontekście ZUS terminem uregulowania tych składek jest dzień odnotowania płatności ze strony zakładu ubezpieczeniowego, nie natomiast data dokonania odpowiedniego przelewu bankowego albo polecenia zapłaty. Składka zatem musi zostać opłacana tak, aby w ustalonym terminie została ona odnotowana przez organ ZUS oraz zaksięgowana na jego koncie.

Fakt niezapłacenia dobrowolnej składki chorobowej do ZUS w wyznaczonym terminie jest jednoznaczny z rezygnacją z tego ubezpieczenia. Opóźniona składka w praktyce często wyjaśniana jest w sposób telefoniczny bądź poprzez wizytę w oddziale ZUS w celu wyjaśnienia powstałego opóźnienia. Niemniej jednak pamiętać należy, iż sytuacja powyższa powinna być wyjątkową – zaś wnioski o przywrócenie terminów są indywidualnie rozpatrywane przez Dyrektorów Zakładów Ubezpieczeń Społecznych oraz powinny zostać wysłane tylko w formie pisemnej.

Istnieje ponadto możliwość wystąpienia do organów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o:

  • Przeksięgowanie odpowiednich kwot wpłacanych w sposób niepoprawny na konkretne konta,
  • Rozksięgowanie nadwyżek z płaconych składnej na poszczególnych kontach.

W sytuacji pozytywnej odpowiedzi z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczącej przeksięgowania oraz zaksięgowania nadwyżek, konkretna składka opłacana jest na odpowiednie konto w terminie jej przeksięgowania (nie zaś w dacie dokonania pierwotnej wpłaty).

Istnieją jednak w tym zakresie pewne kary. Według obowiązujących przepisów kto, będąc płatnikiem składek lub osobą zobowiązaną do działania w imieniu tego płatnika:

 

  • Nie dopełni obowiązku co do opłacania składki na ubezpieczenie społeczne w przewidzianym do tego przepisami prawa terminie,
  • Nie zgłosi wymaganych przepisami prawa danych albo zgłosi nieprawdziwe informacje lub udzieli w powyższych sprawach nieprawdziwego wyjaśnienia bądź odmówi jego udzielenia,
  • Udaremni bądź utrudni przeprowadzenie kontroli,
  • Nie dopełni obowiązków wypłacania świadczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych oraz zasiłków sfinansowanych z kasy państwa lub wypłaci je w sposób nienależny,
  • Nie prowadzi odpowiedniej dokumentacji powiązanej z obliczaniem składki ubezpieczeniowej oraz z wypłacaniem świadczeń z ubezpieczenia społecznego,
  • Nie dopełni obowiązków przesyłania odpowiednich deklaracji rozliczeniowych, a także imiennych, miesięcznych raportów w przewidzianych terminach,
  • Nie stwierdzi nieprawidłowości w imiennych raportach miesięcznym w wyznaczonym terminie,
  • Nie dopełni obowiązku co do przekazywania dokumentów powiązanych z ubezpieczeniami społecznymi oraz ubezpieczeniem zdrowotnym w odpowiedniej formie,

podlega grzywnie do 5 tysięcy złotych. Ponadto, w przypadku nieopłacania składek albo opłacania ich w zaniżanej wysokości, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może wymierzać płatnikowi składek dodatkowe opłaty do wysokości 100 procent nieopłaconej składki.

Poradnik Przedsiębiorcy

Zapraszamy do zapoznania się z zawartością naszego Poradnika Przedsiębiorcy. Poradnik został przygotowany w sposób profesjonalny i wyjaśniający podstawowe zagadnienia związane z prowadzeniem działalności.

Dowiedz się więcej

Nasze biuro:

 

System do wystawiania faktur i zarządzania dokumentacją księgową

W trosce o naszych klientów stworzyliśmy specjalny system zarządzania fakturami. Jest wyjątkowo prosty w obsłudze, gdyż posiada intuicyjny interfejs. Pozwala uporządkować i ujednolicić faktury według jednego schematu.
Każdy nasz klient otrzymuje dostęp do systemu gratis.

ul. Kilińskiego 20
05-500 Piaseczno
e-mail: biuro@rachunkowe-piaseczno.pl
telefon: 505 029 799

Godziny pracy biura:
8 – 17 – od poniedziałku do piątku

Współpraca

213