Działalność gospodarcza i formy jej prowadzenia

Podejmując decyzję o prowadzeniu działalności gospodarczej należy w pierwszej kolejności dokładnie poznać czym ona jest. Sformułowanie to wielokrotnie wyjaśnia ustawodawca. Pojęcie działalności gospodarczej najczęściej zinterpretowane jest w ustawach podatkowych, jednak najistotniejsze znaczenie w tym zakresie posiada ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z jej art. 2 działalność gospodarcza to zarobkowa działalność o charakterze wytwórczym, budowlanym, handlowym, usługowym, a ponadto poszukiwanie, rozpoznawanie oraz wydobywanie kopalin ze złóż i działalność zawodowa, która wykonywana jest w sposób zorganizowany oraz ciągły.

Kolejne definicje zamieszczone zostały między innymi w ustawie o podatku od towarów i usług. Na podstawie jej art. 15 ust 2 można wskazać, iż działalność gospodarcza obejmuje swoim zakresem wszelką działalność usługodawców (na przykład biuro rachunkowe), producentów,handlowców, w tym podmiotów, które pozyskują zasoby naturalne i rolników, a ponadto działalność osób wykonujących zawody wolne, również wówczas, kiedy czynność ta wykonana była w sposób jednorazowy, w okolicznościach wskazujących na zamiar jej wykonywania w formie o określonej częstotliwości.

Działalność gospodarcza odnosi się także do czynności polegających na wykorzystywaniu towarów albo wartości niematerialnych oraz prawnych w sposób ciągły w celach zarobkowych.

W tym zakresie należy jednak wskazać, że za działalność gospodarczą zgodnie z powyższą definicją nie uznaje się czynności (art. 15 ust. 3):

  • Z tytułu jakich przychody wymienione zostały w art. 12 ust. 1 – 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z roku 2000, Nr 14, poz. 176 z późn. zm.);
  • Z tytułu jakich przychody wymienione zostały w art. 13 pkt 2 – 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeśli z tytułu wykonania tych czynności ludzie ci są związani ze zlecającymi wykonanie tych czynności więzami prawnymi tworzącymi stosunki prawne między zlecającymi wykonanie czynności oraz wykonującymi zlecane czynności co do uwarunkowań wykonywania takich czynności, wynagrodzenia oraz odpowiedzialności zlecających wykonanie tych działań w odniesieniu do osób trzecich.

 

Kolejna definicja działalności gospodarczej zostało przedstawiona w ustawie Ordynacja Podatkowa. Zgodnie z jej art. 3 pkt 9 działalność gospodarcza jest każdą działalnością zarobkową w rozumieniu postanowień ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a w tym także wykonywaniem wolnych zawodów oraz jakąkolwiek inną zarobkową działalnością wykonywaną w swoim imieniu oraz na własny bądź cudzy rachunek, nawet kiedy pozostałe ustawy nie zaliczają powyższej formy działalności do działalności gospodarczej albo ludzie wykonują taką działalność – dla przedsiębiorców.

Kolejną ustawą podatkową, która podaje definicję działalności gospodarczej jest ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych. Według art. 5 a pkt 6 za działalność gospodarczą, bądź za pozarolniczą działalność gospodarczą uznaje się zarobkową działalność:

 

  • Wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową;
  • Polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu oraz wydobywaniu kopalin ze złóż;
  • Polegającą na wykorzystywaniu określonych rzeczy, a także wartości niematerialnych oraz prawnych,

a poza tym prowadzoną we własnym imieniu, także bez zwracania uwagi na jej wynik, w sposób zorganizowany, ciągły, z jakiej pozyskane przychody nie są zakwalifikowane do pozostałych przychodów z tych źródeł, które wymienione zostały w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 oraz 4 – 9.

Trzeba jednak w tym kontekście zauważyć, iż zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych za pozarolniczą działalność gospodarczą nie są uznawane takie czynności, jeśli w sumie nie zostały spełnione następujące przesłanki:

  • Wykonujący powyższe czynności nie ponoszą ryzyka gospodarczego powiązanego z realizowaną działalnością;
  • Wykonywane one są pod kierownictwem, a także w miejscu oraz czasie wyznaczonym przez jednostkę zlecającą powyższe czynności;
  • Odpowiedzialność w stosunku do osób trzecich za efekty takich czynności oraz ich realizowanie, z wyjątkiem odpowiedzialności za czyny niedozwolone, ponosi jednostka zlecająca wykonanie takich czynności.li>

 

Wynika to z art. 5 b pkt 1 oraz 2 powyższego aktu prawnego. Jeżeli zaś pozarolniczą działalność gospodarczą realizuje spółka nieposiadająca osobowości prawnej, przychody wspólników z udziałów w powyższe spółce, określone w oparciu o art. 8 ust. 1, traktuje się za przychody pochodzące ze źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy.

Odniesienia do definicji działalności gospodarczej można znaleźć również w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych (a dokładniej w jej art. 8 ust. 6). Według tych przepisów za osobę, która prowadzi działalność pozarolniczą gospodarczą traktuje się:

  • Twórców oraz artystów;
  • Osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą w oparciu o przepisy dotyczące działalności gospodarczej albo pozostałe przepisy szczegółowe;
  • Osoby, które prowadzą działalność gospodarczą w obszarze:
    • W rozumieniu przepisów prawnych o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów pozyskiwanych przez osobę fizyczną;
    • Z jakiej przychody stanowią przychody z działalności gospodarczej w interpretacji przepisów prawnych o podatku dochodowym od osób fizycznych;
  • Wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a także wspólników spółek jawnych, komandytowych lub partnerskich;
  • Osobę, która prowadzi niepubliczną szkołę, ich zespół, placówkę, w oparciu o przepisy prawne powiązane z systemem szkolnym.

Dominująca część działalności gospodarczych prowadzonych w chwili obecnej w Polsce zaliczana jest do sektora tak zwanych małych i średnich przedsiębiorstw. Za małe przedsiębiorstwa rozumie się przedsiębiorstwa, które zatrudniają poniżej 50 pracowników, zaś ich obroty roczne nie przekroczyły 10 milionów euro, bądź bilanse roczne (całkowite) nie przekroczyły dziesięciu milionów euro.

Natomiast za średni podmiot gospodarczy rozumie się przedsiębiorstwa, które zatrudniają poniżej 250 pracowników, z kolei ich obroty roczne nie przekroczyły 50 milionów euro bądź bilanse roczne (całkowite) nie przekroczyły 43 milionów euro.

Pojawia się w tym kontekście również sformułowanie mikroprzedsiębiorstw. Zgodnie z art. 104 ustawy o swobodzie działalności gospodarcze, za mikroprzedsiębiorstwo należy traktować przedsiębiorcę, który przynajmniej w jednym z poprzednich dwóch okresów rozliczeniowych (lat):

  • Zatrudniał przeciętnie mniej aniżeli 10 osób, a także;
  • Uzyskiwał roczne obroty netto z tytułu sprzedawania usług, towarów, wyrobów i operacji finansowych nieprzekraczające równowartości dwóch milionów euro albo sumy aktywów w bilansie firmy sporządzonym na koniec jednego z powyższych dwóch lat nie przekraczają równowartości dwóch milionów euro.

 

W praktyce można wyróżnić kilka rozmaitych form prowadzenia działalności gospodarczej. Wymienia się:

  • Pozarolniczą działalność gospodarczą (osobiście wykonywaną);
  • Spółkę cywilną, która może być prowadzona razem ze współmałżonkiem;
  • Spółkę partnerską;
  • Spółkę jawną;
  • Spółkę komandytową;
  • Spółkę akcyjną;
  • Spółkę komandytowo – akcyjną;
  • Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością;
  • Spółkę europejską;
  • Spółdzielnię europejską;
  • Fundację, stowarzyszenie;
  • Europejskie zgromadzenie interesów gospodarczych;
  • Spółdzielnię pracy / socjalną.

Różnice pomiędzy poszczególnymi formami prowadzenia działalności gospodarczej mogą być różnorodne. W zależności od kryterium, które wzięte zostanie pod uwagę poszczególne z nich posiadają inną specyfikę. Dokładniej została ona przedstawiona w zamieszczonej niżej tabeli.

Charakterystyka form prowadzenia działalności gospodarczej

Forma

Koszty

Osobowość

Kapitały

Odpowiedzial-
ność

Biuro księgowe

Działalność samodzielna

Koszty stosunkowo niskie

Brak odrębnej osobowości prawnej

Kapitał własny

Odpowiedzial-
ność osobista

KPiR; w wyjątkiem s. partnerskiej mowa też o ryczałcie ewidencjo-
nowanym

S. cywilna

S. jawna

S. partnerska

S. komandytowa

Koszty wysokie – powiązane z wysokimi kosztami prowadzenia rachunkowości

Do wartości sumy komandytowej

Księgi rachunkowe

S. komandytowo – akcyjna

S. z ograniczoną odpowiedzial-
nością

Odrębna osobowość prawna

Kapitał zakładowy

Odpowiedzial-
ność majątkiem osoby prawnej

S. akcyjna

Stowarzyszenia

Fundacje

S. europejskie

Europejskie zgromadzenie interesów gospodarczych

Wybór odpowiedniej formy działalności gospodarczej powiązany może zostać również ze skalą prowadzonej działalności oraz chęcią ewentualnego przenoszenia siedziby za granicę kraju. U znacznej większości podmiotów gospodarczych rozpoczęcie realizowania działalności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz pozyskiwanie przychodów za granicami oznacza konieczność rozliczania przychodów w kraju.

Wyłącznie w przypadku spółki / spółdzielni europejskiej oraz europejskiego zgromadzenia interesów gospodarczych umożliwione jest przenoszenie siedziby konkretnego podmiotu gospodarczego za granice kraju oraz wyeliminowanie zasad nieograniczonych obowiązków podatkowych. W pozostałych zakresach przedsiębiorcy otwierając spółki za granicami państwa łączą się w duże podmioty gospodarcze wiążąc je w sposób kapitałowy i organizacyjny (przykładowo trusty, koncerny) albo wykazują przychody uzyskiwane z tytułu prowadzenia zagranicznego podmiotu gospodarczego (zagranicznego zakładu).

Poradnik Przedsiębiorcy

Zapraszamy do zapoznania się z zawartością naszego Poradnika Przedsiębiorcy. Poradnik został przygotowany w sposób profesjonalny i wyjaśniający podstawowe zagadnienia związane z prowadzeniem działalności.

Dowiedz się więcej

Nasze biuro:

 

System do wystawiania faktur i zarządzania dokumentacją księgową

W trosce o naszych klientów stworzyliśmy specjalny system zarządzania fakturami. Jest wyjątkowo prosty w obsłudze, gdyż posiada intuicyjny interfejs. Pozwala uporządkować i ujednolicić faktury według jednego schematu.
Każdy nasz klient otrzymuje dostęp do systemu gratis.

ul. Kilińskiego 20
05-500 Piaseczno
e-mail: biuro@rachunkowe-piaseczno.pl
telefon: 505 029 799

Godziny pracy biura:
8 – 17 – od poniedziałku do piątku

Współpraca

213